İŞKUR tarafından yürütülen istihdam destekleri ve aktif iş gücü programları, işverenlerin personel maliyetlerini azaltırken iş arayan bireylerin mesleki deneyim kazanmasını ve kalıcı istihdama katılmasını hedeflemektedir. Ancak program kapsamında işe alınan personelin çeşitli nedenlerle işten ayrılması, hem işveren hem de çalışan açısından bazı hukuki ve idari sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle “İŞKUR destekli personel işten ayrılırsa ne olur?” sorusu, desteklerden yararlanan işletmeler tarafından en sık araştırılan konular arasında yer almaktadır.
Personelin kendi isteğiyle ayrılması, işveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi veya haklı nedenle iş akdinin sona ermesi gibi durumlarda uygulanacak kurallar; yararlanılan teşvik türüne, programın niteliğine ve ilgili mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle her olay kendi özel şartları çerçevesinde değerlendirilmektedir.
İŞKUR Destekli İstihdam Nedir?
İŞKUR destekli istihdam, işverenlerin belirli şartları taşıyan kişileri istihdam etmesi karşılığında çeşitli teşviklerden yararlanmasını sağlayan uygulamaların genel adıdır. Bu destekler arasında işbaşı eğitim programları, mesleki eğitim kursları sonrasında sağlanan istihdam teşvikleri ve farklı sigorta primi destekleri yer alabilir.
Programların temel amacı, katılımcının kalıcı olarak iş gücü piyasasına kazandırılmasıdır. Bu nedenle istihdam sürecinin belirlenen kurallara uygun şekilde yürütülmesi büyük önem taşır.
Personelin Kendi İsteğiyle İşten Ayrılması
Destek kapsamında işe alınan personelin kendi isteğiyle işten ayrılması halinde uygulanacak hükümler, yararlanılan programa göre farklılık gösterebilir.
Bazı teşviklerde çalışanın istifa etmesi, işveren açısından doğrudan teşvik kaybına neden olmazken bazı uygulamalarda istihdam taahhüdünün yerine getirilip getirilmediği ayrıca değerlendirilir.
İşverenin gerekli bildirimleri süresi içerisinde yapması ve ayrılış işlemlerini mevzuata uygun şekilde tamamlaması önemlidir.
İşveren Tarafından İş Akdinin Feshi
İşverenin destekli personelin iş sözleşmesini feshetmesi durumunda da ilgili teşvik hükümleri dikkate alınır.
Haklı nedenle yapılan fesihler ile geçerli neden olmaksızın gerçekleştirilen fesihler farklı şekilde değerlendirilebilir.
Bazı destek programlarında taahhüt edilen istihdam süresi tamamlanmadan yapılan fesihler, teşviklerin sona ermesine veya belirli desteklerin geri alınmasına yol açabilir.
Bu nedenle fesih kararı verilmeden önce ilgili program şartlarının incelenmesi önerilir.
İstihdam Taahhüdü Bulunan Programlar
İŞKUR tarafından uygulanan bazı desteklerde işverenin belirli süre personeli istihdam etme yükümlülüğü bulunmaktadır.
Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde;
- Teşvik hakkının sona ermesi,
- Desteklerin geri tahsil edilmesi,
- Yeni başvurularda kısıtlamalar,
- İdari yaptırımlar
gündeme gelebilir.
Ancak her programda aynı kurallar uygulanmadığından değerlendirme ilgili mevzuata göre yapılmaktadır.
İşbaşı Eğitim Programı Sonrasında Ayrılma
İşbaşı Eğitim Programı sürecinde katılımcının programdan ayrılması ile program tamamlandıktan sonra işten ayrılması farklı durumlar olarak değerlendirilmektedir.
Program devam ederken ayrılan katılımcının günlük destek ödemeleri sona erebilir ve belirli durumlarda yeniden programa katılım konusunda sınırlamalar uygulanabilir.
Program sonrasında yapılan iş sözleşmesinin sona ermesi ise İş Kanunu ve ilgili teşvik hükümleri kapsamında değerlendirilmektedir.
Sigorta Primi Destekleri Etkilenir mi?
İşverenin yararlandığı sigorta primi destekleri, personelin işten ayrılması halinde doğrudan etkilenebilir.
Destek süresi tamamlanmadan personelin ayrılması durumunda;
- Destek sona erebilir.
- Yeni dönem teşviklerinden yararlanma şartları değişebilir.
- Yerine alınacak yeni personel için farklı değerlendirme yapılabilir.
Her teşvik uygulamasında farklı kurallar bulunduğundan ayrılış öncesinde ilgili düzenlemelerin kontrol edilmesi önemlidir.
Yerine Yeni Personel Alınabilir mi?
Bazı İŞKUR destek programlarında ayrılan personelin yerine belirli şartları sağlayan başka bir kişinin istihdam edilmesi mümkün olabilmektedir.
Ancak bunun için;
- Program kurallarının izin vermesi,
- Gerekli bildirimlerin yapılması,
- Yeni çalışanın destek şartlarını taşıması
gerekmektedir.
Her programda otomatik personel değişikliği yapılamayacağı unutulmamalıdır.
İşverenin Yapması Gereken İşlemler
Destekli personelin işten ayrılması halinde işverenin yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesi gerekir.
Bunlar arasında;
- SGK işten ayrılış bildirgesinin süresinde verilmesi,
- İŞKUR’a gerekli bildirimlerin yapılması,
- Program kayıtlarının güncellenmesi,
- Ücret ve diğer hakların eksiksiz ödenmesi,
- Gerekli belgelerin muhafaza edilmesi
yer almaktadır.
Bu işlemlerin zamanında yapılması olası hak kayıplarını önlemektedir.
İşverenler Açısından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Desteklerden sorunsuz şekilde yararlanabilmek için işverenlerin aşağıdaki konulara dikkat etmesi önemlidir:
- Personel ayrılış süreçlerini mevzuata uygun yürütmek,
- Teşvik şartlarını düzenli takip etmek,
- SGK ve İŞKUR bildirimlerini geciktirmemek,
- İstihdam taahhütlerini yerine getirmek,
- Denetimlerde istenebilecek belgeleri düzenli saklamak.
Bu uygulamalar hem mevcut desteklerin korunmasına hem de gelecekteki teşviklerden yararlanılmasına katkı sağlar.
Personel Açısından Haklar Devam Eder mi?
Destek kapsamında çalışan kişinin iş sözleşmesi sona erdiğinde sahip olduğu işçilik hakları genel iş mevzuatı kapsamında değerlendirilmektedir.
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kullanılmayan izin ücretleri ve diğer haklar, iş sözleşmesinin sona erme şekline göre belirlenmektedir.
İŞKUR desteği kapsamında çalışılmış olması bu temel işçilik haklarını ortadan kaldırmaz.
Sık Sorulan Sorular
İŞKUR destekli çalışan istifa ederse işveren teşviki kaybeder mi?
Bu durum yararlanılan destek programına göre değişmektedir. Bazı uygulamalarda teşvik sona erebilirken bazı programlarda farklı değerlendirme yapılmaktadır.
İşveren personeli işten çıkarırsa destek geri alınır mı?
İstihdam taahhüdü bulunan programlarda ve belirli şartların oluşması halinde teşviklerin geri tahsil edilmesi gündeme gelebilir.
Ayrılan personelin yerine yeni çalışan alınabilir mi?
Bazı programlarda belirli şartların sağlanması halinde mümkün olabilir. Ancak her destek programında aynı uygulama bulunmamaktadır.
İşten ayrılış bildirimi yapılmazsa ne olur?
Yasal süresi içinde yapılmayan bildirimler idari yaptırımlara ve teşviklerle ilgili hak kayıplarına neden olabilir.
Değerlendirme
İŞKUR destekli personelin işten ayrılması durumunda uygulanacak kurallar, yararlanılan destek programının kapsamına ve ilgili mevzuat hükümlerine göre değişiklik göstermektedir. Personelin kendi isteğiyle ayrılması, işveren tarafından iş akdinin feshedilmesi veya istihdam taahhüdünün yerine getirilememesi gibi durumlar teşviklerin devamını etkileyebilir. İşverenlerin SGK ve İŞKUR bildirimlerini zamanında yapması, program şartlarını dikkatle takip etmesi ve ayrılış sürecini mevzuata uygun şekilde yönetmesi, olası hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
