Türkiye’de girişimciler ve yatırımcılar için sunulan kamu destekleri arasında en çok tercih edilen programlardan ikisi Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) ile Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) tarafından sağlanan desteklerdir. Ancak birçok kişi TKDK ve KOSGEB destekleri arasındaki farklar konusunda yeterli bilgiye sahip değildir. Her iki kurum da yatırımcıları desteklemeyi amaçlasa da hedef kitleleri, destek kapsamları, başvuru şartları ve finansman modelleri bakımından önemli farklılıklar bulunmaktadır.
Doğru destek programını seçmek, yatırımın başarısı açısından büyük önem taşır. Çünkü tarım sektöründe faaliyet gösteren bir işletme ile üretim, hizmet veya teknoloji alanında faaliyet gösteren bir işletmenin yararlanabileceği destek mekanizmaları birbirinden farklıdır. Bu nedenle yatırım yapılacak sektör, işletmenin faaliyet alanı ve yatırım hedefleri dikkate alınarak uygun program tercih edilmelidir.
TKDK Nedir?
TKDK, Avrupa Birliği ve Türkiye tarafından finanse edilen IPARD Programı kapsamında kırsal kalkınma yatırımlarını destekleyen kamu kurumudur.
Kurumun temel amacı;
- tarımsal üretimi geliştirmek,
- kırsal bölgelerde ekonomik faaliyetleri artırmak,
- modern üretim tesislerini desteklemek,
- tarım işletmelerinin rekabet gücünü yükseltmek,
- çevre dostu yatırımları teşvik etmektir.
Bu kapsamda belirlenen sektörlerde geri ödemesiz hibe desteği sağlanmaktadır.
KOSGEB Nedir?
KOSGEB ise küçük ve orta ölçekli işletmelerin gelişimini desteklemek amacıyla faaliyet gösteren bir kamu kurumudur.
KOSGEB destekleri;
- girişimcilik,
- imalat sanayi,
- teknoloji yatırımları,
- dijital dönüşüm,
- ihracat,
- Ar-Ge,
- kapasite geliştirme,
- işletme büyütme
gibi çok farklı alanları kapsayabilir.
Programların kapsamı dönemsel olarak güncellenebildiğinden başvuru öncesinde ilgili destek çağrılarının incelenmesi önemlidir.
Hedef Kitle Açısından Farklar
İki kurum arasındaki en temel fark hedef kitledir.
TKDK daha çok;
- çiftçiler,
- tarımsal işletmeler,
- kırsal turizm yatırımcıları,
- gıda işleme tesisleri,
- hayvancılık işletmeleri
gibi kırsal kalkınmaya yönelik faaliyet gösteren yatırımcıları desteklemektedir.
KOSGEB ise;
- küçük ve orta ölçekli işletmeleri,
- yeni girişimcileri,
- üretim işletmelerini,
- teknoloji firmalarını,
- hizmet sektöründeki işletmeleri
destekleyen programlar yürütmektedir.
Bu nedenle yatırım yapılacak sektör, hangi kurumun daha uygun olduğunun belirlenmesinde en önemli kriterlerden biridir.
Destek Kapsamındaki Sektörler
TKDK’nın desteklediği başlıca alanlar şunlardır:
- Süt üretimi
- Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık
- Kanatlı yetiştiriciliği
- Meyve ve sebze işleme
- Süt işleme
- Et işleme
- Arıcılık
- Su ürünleri yetiştiriciliği
- Kırsal turizm
- Yenilenebilir enerji
- Tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliği
KOSGEB ise çok daha geniş bir faaliyet alanına hitap eder.
Destek kapsamına girebilecek alanlardan bazıları şunlardır:
- İmalat sanayi
- Yazılım
- Teknoloji girişimleri
- Makine üretimi
- Elektronik
- Dijital dönüşüm projeleri
- İhracat geliştirme
- İş geliştirme projeleri
- Girişimcilik destekleri
Her iki kurumun desteklediği sektörler yayımlanan programlara göre değişebilir.
Destek Türleri Arasındaki Fark
TKDK destekleri büyük ölçüde yatırım odaklıdır.
Destek verilen harcamalar arasında;
- inşaat işleri,
- makine ve ekipman alımları,
- üretim tesisleri,
- teknik altyapılar
yer almaktadır.
KOSGEB ise yatırım desteklerinin yanında;
- eğitim,
- danışmanlık,
- dijitalleşme,
- işletme geliştirme,
- Ar-Ge,
- kapasite artırımı,
- girişimcilik
alanlarında da destek sağlayabilmektedir.
Hibe Oranları Nasıl Belirlenir?
Her iki kurumun uyguladığı destek oranları farklı programlara göre değişmektedir.
TKDK’da destek oranı;
- yatırım türü,
- uygun harcama tutarı,
- program tedbiri
esas alınarak hesaplanmaktadır.
KOSGEB’de ise destek modeli programın niteliğine göre değişebilir. Bazı programlarda geri ödemesiz destek sağlanırken bazı uygulamalarda geri ödemeli finansman modelleri de bulunabilir.
Başvuru yapılmadan önce ilgili destek programının şartları dikkatle incelenmelidir.
Başvuru Süreci Farklı mı?
Evet. Başvuru süreçleri birbirinden farklıdır.
TKDK başvurularında genellikle;
- iş planı,
- fizibilite raporu,
- teknik projeler,
- satın alma dosyaları,
- yatırım bütçesi,
- resmi izin belgeleri
hazırlanmaktadır.
KOSGEB başvurularında ise program türüne bağlı olarak;
- girişimcilik belgeleri,
- proje dosyaları,
- işletme bilgileri,
- faaliyet raporları,
- mali belgeler
istenebilir.
Her kurum kendi değerlendirme sistemini uygulamaktadır.
Denetim ve Kontrol Süreçleri
TKDK projelerinde yatırım süresince yerinde kontroller önemli yer tutmaktadır.
Uzmanlar;
- yatırım alanını,
- makine ve ekipmanları,
- inşaat çalışmalarını,
- faturaları,
- banka ödemelerini
ayrıntılı şekilde inceleyebilir.
KOSGEB desteklerinde de ilgili programın niteliğine göre belge kontrolleri, raporlama yükümlülükleri ve gerektiğinde saha incelemeleri yapılabilmektedir.
Hangi Destek Daha Avantajlı?
Bu sorunun tek bir cevabı yoktur.
Eğer yatırım;
- hayvancılık,
- tarımsal üretim,
- kırsal turizm,
- gıda işleme,
- tarım teknolojileri
alanındaysa TKDK destekleri daha uygun olabilir.
Buna karşılık;
- üretim sanayi,
- yazılım,
- teknoloji girişimleri,
- dijital dönüşüm,
- Ar-Ge projeleri
için KOSGEB programları daha uygun seçenekler sunabilir.
Yatırımın konusu, bütçesi ve hedefleri dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.
Doğru Destek Programı Nasıl Seçilir?
Destek programı seçilirken şu kriterler dikkate alınmalıdır:
- Faaliyet gösterilen sektör
- Yatırımın büyüklüğü
- İşletmenin hukuki yapısı
- Finansman ihtiyacı
- Destek kapsamındaki harcamalar
- Başvuru şartları
- Uygulama süresi
- Denetim yükümlülükleri
- İş planının uygunluğu
Bu analiz doğru yapıldığında yatırımcı hem zaman hem de finansman açısından önemli avantaj elde edebilir.
Desteklerden Yararlanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Başvuru öncesinde ilgili program rehberlerinin ayrıntılı incelenmesi büyük önem taşır.
Ayrıca;
- Güncel çağrı ilanlarını takip edin.
- Belgelerinizi eksiksiz hazırlayın.
- Gerçekçi bir iş planı oluşturun.
- Bütçenizi doğru planlayın.
- Resmi izin süreçlerini tamamlayın.
- Satın alma kurallarını öğrenin.
- Proje takvimine uygun hareket edin.
- Gerekli durumlarda uzman danışmanlık desteği alın.
Bu hazırlıklar, başvuru sürecinin daha başarılı yürütülmesine katkı sağlayacaktır.
Sık Sorulan Sorular
TKDK ile KOSGEB arasındaki temel fark nedir?
TKDK ağırlıklı olarak tarım ve kırsal kalkınma yatırımlarını desteklerken, KOSGEB küçük ve orta ölçekli işletmeler ile girişimcilere yönelik daha geniş kapsamlı destek programları sunmaktadır.
Aynı anda hem TKDK hem KOSGEB desteği alınabilir mi?
Bu durum başvurulan programların kurallarına ve aynı harcama kalemlerinin desteklenip desteklenmediğine göre değişebilir. İlgili program şartları dikkatle incelenmelidir.
Tarım işletmeleri hangi kuruma başvurmalıdır?
Yatırım konusu IPARD kapsamında desteklenen tarım ve kırsal kalkınma faaliyetleri arasında yer alıyorsa TKDK daha uygun bir seçenek olabilir.
Teknoloji girişimleri KOSGEB’den destek alabilir mi?
Evet. KOSGEB’in teknoloji, Ar-Ge, üretim ve girişimcilik odaklı çeşitli destek programları bulunmaktadır.
Hangi kurum daha yüksek hibe verir?
Destek tutarı ve oranı; yatırım konusu, programın kapsamı, uygun harcama miktarı ve ilgili çağrı şartlarına göre değişmektedir. Bu nedenle her yatırım için ayrı değerlendirme yapılması gerekir.
